3.9.22

Rekta demokratio – kio tio estas?

La ekzistanta politika sistemo en mia propra lando Finnujo ebligas ŝtataniniciatojn, sed en tiuj la povo de ŝtatanoj restas eĉ pli ol al mezo, ĉar la politikistoj decidas finfine plu tute pri faro de leĝoj kaj la voĉdonantoj ne eĉ havas vetoorajton al decidoj.

En rekta demokratio estas kazo de popolvoĉadoj, kiuj devigas la decidfaristojn. Difinita kvanto de ŝtatanoj povas fari iniciaton pri leĝo. Ĝi povas ankaŭ koncerni abolon de iu leĝo farita de parlamento.

Rekta demokratio estas parto de politika konsumantprotekto. Plimulto de la voĉdonantoj povas per tio superpromeni la leĝojn farantaj politikistoj. Al tasko de politikistoj restus en sistemo kun rekta demokratio la faro de taga politiko.

Oni estas aplikinta rektan demokration en praktiko en pluraj landoj ĉirkaŭ la mondo, sed pli funde tio estas havinta signifikon en Svisujo, en kiu tio estas estinta en uzo kaj ĉe nivelo de federacio, de kantonoj kaj de municipoj. En Svisujo rekta demokratio iĝis en uzon jam en jaro 1848, kaj ekde tio Svisujo estas florinta per tio.

Rekta demokratio en si aldonas intereson kaj komprenon de homoj pri politikaj aferoj. Kiam homoj estas permesataj decidi mem pri aferoj, ili havas kialon informiĝi pri aferoj. Kiam homoj ne havas ĉi tiun decidrajton, ili ne havas ĉi tiun kialon, aŭ almenaŭ ne tre grandkvante.

Oni povas diri, ke kompare al politikistoj, ordinaraj ŝtatanoj estas respondecaj decidfarantoj, per kio mi volas diri, ke la responso estas ilia. La ŝtatanoj estas perfortataj pagi la prezon de malbonaj decidoj kaj ili rikoltas la frukton de bonaj decidoj. Ŝtatanoj havas pli grandan kialon fari bonajn decidojn ol politikistoj, ĉar la responso estas ilia.

En Svisujo en referendumoj laŭ rekta demokratio oni havas voĉadojn ĝenerale pri multaj temoj, tiukaze la svisoj ne devas iri voĉi ĉiutempe.

Europa unio estas unuiĝo de popoloj aŭ landoj kaj ne federacio formita de unu popolo. Tial mi dubas, ke ĉu rekta demokratio funkcias je vasto de konfederacio/federacio. Mi ne kredas, ke demokratio povas esti tre grandkvante transnacia.

La ekzercado de rekta demokratio kaj la internigo de tio kiel rajto kaj modelo de politika influo povas nature daŭri sian tempon, sed mi ne kredas, ke mia propra popolo finnoj estus kiel praktikantoj de rekta demokratio pli stulta ol la svisoj. Mi mem ne kredas je tio, ke en Finnujo estas grandega kvanto de tia voĉanto"brutaro", kiu nur faras tion, kion ekzercita parolanto promesas. Kvankam certe estas iom, apenaŭ ni estus elnaĝintaj iam ĝis nun, se ni estus tre simplaj virŝafoj je kondukŝnuro.